İtalya'da Hukuk Okumak

İtalya'da hukuk lisansla yüksek lisansın ayrılmadığı tek aşamalı bir program: Giurisprudenza, sınıf kodu LMG/01, beş yıl ve 300 AKTS. Üç yıl sonra ara diploma alıp çıkmak yok.

Devlet üniversitelerinin çoğunda giriş serbest. Örneğin Milano-Bicocca'nın 2026/27 ders yönetmeliği programı açık erişimli olarak tanımlıyor, ama bazı öğrenci grupları için hazırlık kontrolü yapıyor. Modena e Reggio Emilia'da her yeni öğrenci 20 soruluk bir başlangıç değerlendirmesine giriyor: tarih, İtalyan anayasasının temelleri, İtalyanca ve mantık; 12/20 geçer sayılıyor.

Asıl eşik dil. Anayasa hukuku, medeni hukuk ve ceza hukuku gibi temel dersler İtalyanca okunuyor ve İtalyan üniversitelerinde sınavların çoğu sözlü yapılıyor. İtalyanca konuşmada rahat değilseniz ilk yıl zor geçer. Dil belgeleri için CILS ve CELI yazısına bakabilirsiniz.

Bocconi'nin Global Law lisansı üç yıl sürüyor ve tamamen İngilizce. Program, uluslararası bir kariyer hedefleyen hukuk profesyonelleri yetiştirmeyi amaçlıyor; mezunlar giriş düzeyinde hukuk alanında çalışabiliyor ya da yüksek lisansa (LLM) devam ediyor.

Dürüst olmak gerekirse Global Law, beş yıllık Giurisprudenza'nın İngilizce karşılığı değil. İtalya'da avukatlık stajı ve sınavı için beş yıllık program aranıyor. Türkiye'de de hukuk fakültesi dört yıl; üç yıllık bir lisansın denklik sürecinde nasıl değerlendirileceğini başvurmadan önce sormak gerekiyor.

Bocconi lisans başvurularında kendi online testini ya da SAT puanını kullanıyor. Testin yapısını Bocconi testi yazısında anlattık.

İtalya'da avukatlığın yolu, Türkiye'dekine benzer biçimde üç aşamalı: hukuk diploması, staj ve meslek sınavı. 247/2012 sayılı avukatlık yasasına göre Giurisprudenza mezunu önce baronun stajyer siciline kaydoluyor, 18 ay bir avukatın yanında staj yapıyor (pratica forense) ve ardından devlet sınavına (esame di abilitazione) giriyor. Staj boyunca duruşmalara katılmak ve baronun düzenlediği zorunlu eğitimleri tamamlamak gerekiyor.

Bu yolun her adımı İtalyanca: dilekçe yazmak, duruşmada konuşmak ve sınava girmek. İtalya'da avukatlık hedefiyle geliyorsanız İtalyancayı lisans boyunca akademik düzeyden mesleki düzeye taşımanız gerekecek. Global Law mezunları için bu yol doğrudan açık değil; beş yıllık programı ayrıca tamamlamak gerekiyor.

Bu sayfanın en önemli bölümü bu. İtalya'da hukuk okuyup Türkiye'de avukatlık yapmak mümkün, ama doğrudan değil. Adımlar sırayla şöyle:

• YKS şartı: YÖK'ün 2024 düzenlemesine göre lisesini Türkiye'de bitiren ve yurt dışında hukuk okuyacak adaylar, üniversite iki dünya sıralamasında ilk 1000'de değilse, kayıt yılında YKS'de belirli bir sıralamayı tutturmuş olmalı. 2026-YKS Kılavuzu'na göre bu eşik eşit ağırlıkta ilk 100 bin.
• Denklik ve eksik dersler: Avukatlık Kanunu'nun 3. maddesi yabancı hukuk fakültesi mezunlarından, Türk hukuk fakültelerinin programına göre eksik kalan derslerden sınav vermiş olmalarını istiyor. İtalyan programında Türk medeni, ceza ya da usul hukuku olmadığı için eksik listesinin uzun olacağını beklemek gerçekçi.
• HMGS: Avukatlık stajına başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nda başarılı olmak gerekiyor (Avukatlık Kanunu md. 16).
• Staj: Avukatlık stajı bir yıl; ilk altı ay mahkemelerde, kalan altı ay en az beş yıllık bir avukatın yanında (md. 15).

Bu yüzden asıl hedefiniz Türkiye'de avukatlıksa, İtalya'da hukuk lisansı kestirme bir yol değil. Türkiye'de lisans okuyup yüksek lisansı İtalya'da yapmak çoğu durumda daha düz bir plan. Denklik sürecinin genel adımları için YÖK denkliği ve tanınma yazısına bakabilirsiniz; yazı 2019 tarihli, güncel YKS kuralı bu sayfada.

Devlet üniversitelerinde ücret aile gelirine göre hesaplanıyor. Örneğin Genova Üniversitesi Giurisprudenza programı için yıllık ücreti 0 ile 3.000 € arasında gösteriyor. Bölgesel burslar için DSU bursu yazısına bakabilirsiniz.

Bocconi'de 2027/28 için ilk yıl tam ücret 17.700 €. Öğrencinin mali durumuna göre dört indirim kademesi var: 14.160 €, 10.620 €, 7.080 € ve 3.540 €.

Takvim tarafında iki ayrı hat var. Bocconi'nin uluslararası adayları için 2027/28 dönemine ait online test 13 Temmuz 2026 ile 19 Ocak 2027 arasında alınabiliyor; yani bu yıl başvuracaksanız süreç şu anda açık. Devlet üniversitelerinde ise AB dışı adaylar baharda Universitaly üzerinden ön kayıt yapıyor ve yaz aylarında öğrenci vizesine başvuruyor. İtalyanca programlar için dil belgesinin bu takvimden önce hazır olması gerekiyor.

İtalya'da hukuk okumak en çok, kariyerini İtalya'da ya da Avrupa Birliği içinde kurmak isteyenlere uyar. İtalyan hukuku diplomasıyla İtalya'da staj ve meslek sınavı yolu açık; AB hukuku, şirketler hukuku ve uluslararası kuruluşlar da bu diplomanın doğal devam alanları.

İngilizce bir ortamda hukuk temeli kurmak, ardından uluslararası bir LLM yapmak istiyorsanız Global Law daha uygun. Hukukla siyaseti ve ekonomiyi birlikte okumak istiyorsanız, Milano Üniversitesi'nin İngilizce International Politics, Law and Economics lisansındaki hukuk ağırlıklı müfredat da bakılmaya değer; bunu uluslararası ilişkiler sayfasında anlattık.

Türkiye'de hukuk fakültesini bitirenler için İtalya'daki İngilizce yüksek lisanslar ayrı bir seçenek. Bu yolda Türkiye'deki avukatlık hakkınız etkilenmiyor; İtalya'daki program uluslararası hukuk, AB hukuku ya da ticaret hukuku gibi bir alanda uzmanlaşma sağlıyor. Yüksek lisans programlarında başvuru dosya üzerinden değerlendiriliyor ve kontenjan sınırlı. Genel çerçeve için İtalya'da yüksek lisans yazısına bakabilirsiniz; size uygun programları konuşmak için başvuru formunu doldurabilirsiniz.